Bu nadir bir durum değildir, ancak çoğu zaman çok fazla endişe getirir. Bu kaygının bir kısmı, ertesi gün hapının gerçekte ne olduğu ve hap almak dışında başka seçenekler olup olmadığı konusundaki belirsizlikten kaynaklanır. Şimdi Arkanıza yaslanın ve okumaya devam edin çünkü bu yazı; acil kontrasepsiyonun ne olduğu, nasıl çalıştıkları ve seçeneklerinizin neler olduğu hakkında bilgi veriyor…

Acil Kontrasepsiyon Nedir?

Acil kontrasepsiyon, korunmasız cinsel ilişkiden sonra veya kullandığınız kontrasepsiyon başarısız olursa, örneğin bir doğum kontrol hapını almayı unutmanız veya kondomunuzun yırtılması gibi durumlarda, hamileliği önlemek için kullanılır. Acil doğum kontrol hapı da dahil olmak üzere, genellikle ertesi gün hapı olarak bilinen hapların iki türü vardır. Ayrıca rahim içi araçlarda (RİA veya spiral olarak da bilinir) kullanılabilir.

Acil kontrasepsiyon düzenli olarak kullanılan bir şey olmamalı, ancak diğer kontrasepsiyon yöntemleri başarısız olduğunda son çare olarak kullanılabilir. Acil kontrasepsiyonun sizi cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlara karşı korumadığını hatırlamak da önemlidir, bu nedenle kendinizi prezervatiflerle korumanız ve korunmasız cinsel ilişkiye girip girmediğiniz veya prezervatifinizin yırtılması durumunda CYBH kontrolü yaptırdığınızdan emin olmanız gerekir.

Ertesi Gün Hapları (Acil kontraseptif haplar)

Piyasadaki iki farklı etken maddeli ertesi gün hapları mevcuttur. Her ikisi etken madde de, aç veya tok karnına su ile bütün olarak yutulması gereken tek bir tablet şeklindedir. Tableti aldıktan sonra iki saat içinde kusarsanız, tablet tam olarak emilmemiş olabileceğinden bir tane daha almalısınız. İlk seferinde kusarak tableti çıkarmanız durumunda, ikinci tabletin yerinde kalmasını sağlamak için bir bulantı önleyici ilaç kullanmakta fayda vardır. Ertesi gün hapı bir kez aldığınızda, yalnızca o seferlik hamileliği önlemeye yarar. Yani ertesi gün hapını kullanmanızdan sonra, aynı adet döngüsünde yaşanan başka herhangi bir korunmasız cinsel ilişki halinde gebelikten korumaz.

Levonorgestrel İçeren Haplar

Levonorgestrel korunmasız cinsel ilişkiden 72 saat sonra alınabilir. Yumurtalıklarınızın yumurta salmasını önleyen levonorgestrel adı verilen sentetik bir hormon içerir. Levonorgestrel aldığınızda bir yumurta zaten salındıysa, ilaç aynı zamanda spermin onu döllemesini durdurmaya da yardımcı olur. Bu nedenle, etkisi iki katlıdır.

 Bu hapı reçetesiz olarak eczanelerden temin edebilirsiniz. Adından da anlaşılacağı gibi, korunmasız cinsel ilişkiden sonra ertesi gün hapını ne kadar erken alırsanız, hamileliği önlemede o kadar etkili olur. Seksten sonraki ilk 24 saat içinde alınırsa %95 etkilidir ve 24-48 saat sonra alınırsa bu etkinlik %85’e, seksten 48-72 saat sonra sadece %58’e düşer.

Ertesi Gün Hapları Yan Etkileri

Ertesi gün hapı kullanmak çok güvenlidir, ancak tüm ilaçlar gibi bazı insanlar yan etkiler yaşar. Bunlar mide bulantısı, kusma, baş dönmesi, yorgunluk, meme hassasiyeti, baş ağrısı ve karın ağrısını içerir. Ertesi gün hapı aldıktan sonra adet döngüsünün düzensiz olması çok yaygındır ve bu durum 3 ay sonra normale dönmelidir.

Bakırlı RİAlar

Rahim içi araç veya RİA olarak da bilinen bakırlı spiraller, bakırla kaplı ve çok etkili bir doğum kontrol yöntemi olarak işlev görmesi için rahme yerleştirilen küçük T şeklinde bir cihazdır. Acil kontrasepsiyon işlevi görmesi için korunmasız cinsel ilişkiden 10 gün sonrasına kadar yerleştirilebilir. Bakır bobin, doğum kontrolü için 5 veya 10 yıla kadar rahim içinde kalabilir ve herhangi bir zamanda çıkarılabilir. Vajinayı açmak ve rahmin boynunu (serviks) görselleştirmek için bir spekulum kullanılarak yerleştirilir. Cihaz, rahim ağzından oturduğu rahme yerleştirilir. Bakır yavaşça rahme salınır ve serviksteki mukusu değiştirecek şekilde hareket eder, bu da spermin hayatta kalmasını veya bir yumurtaya ulaşmasını zorlaştırır ve aynı zamanda döllenmiş bir yumurtanın rahim zarına yerleşmesini engeller.

Bakırlı RİA’nın Yan Etkileri

Bakırlı RİA hormon içermediğinden yan etkiler hormonal değildir ve adet döngünüzün zamanlamasının değişmesi olası değildir. Bununla birlikte, bazı kadınlar dönemler arasında kanama veya lekelenme yaşarlar. Birçok kadın ayrıca bakırlı RİA nın bir yan etkisi olarak daha ağır adet kanaması yaşar. Ria, özellikle yerleştirmeden hemen sonra bazı kadınlarda rahatsızlığa neden olabilir. Ayrıca, pelvik enfeksiyon geçirdiyseniz bakırlı RİA nın sizin için uygun olmayabileceğini de belirtmekte fayda var.

Başka Neleri Dikkate Almam Gerekiyor?

Yani ertesi gün hapı aldınız veya spiral taktınız. Hepsi bu mu? Hayır; tüm acil kontrasepsiyonlar %100 etkili olmadığından, adetiniz gecikmişse veya sizin için normalden daha hafif veya daha kısa olsa bile hamilelik testi yaptırmayı düşünmeye değer.

Bu tekrar olabilecek bir şeyse, ileriye dönük doğum kontrolü seçiminizi düşünmeye değer. Karar vermenize yardımcı olacak doğum kontrol seçenekleri için www.gecdegil.com web sitemize  göz atın. Cinsel sağlığınız söz konusu olduğunda hamileliği önlemekten daha fazlasını göz önünde bulundurun, bu nedenle cinsel sağlık kontrolü yaptırmayı unutmayın. Bu, CYBH’ların kontrol edilmesini ve ayrıca acil kontrasepsiyon ihtiyacına neyin yol açtığını düşünmeyi içerir.

Kadınların kendi hormonlarına çok benzeyen iki hormon (östrojen ve progestojen) salgılar. Halka, bir hafta ara vermek üzere üç haftada bir değiştirilir.

Bu yöntemin olumlu yanlarını şöyle sıralayabiliriz:

• Kullanımı kolay – bir yüzük üç hafta sürer
• Seksi kesmez
• Yüzük hamileliği önlemede iyidir
• Adet dönemlerinin daha hafif ve daha az ağrılı olmasına yardımcı olur.
• Adet dönemleri genellikle çok düzenli olacaktır.
• Doğu bilmek ve bir dönemin ne zaman geleceğini kontrol etmek
• Yüzük sivilce ile yardımcı olabilir
• Bazı kullanıcılar daha büyük göğüslere sahip olduklarını fark eder (ve beğenir)
• Rahim ve yumurtalık kanserine ve pelvik inflamatuar hastalıklara karşı korur.

Olumsuz yanlarını ise şöyle sıralayabiliriz:

• 3 haftada bir çıkarmayı ve 1 hafta ara verdikten sonra takmayı hatırlamak gerekir
• CYBH’lara karşı koruma sağlamaz

İlk kullanılmaya başlandığında görülmesi olası yan etkiler:

• Lekelenme (dönemler arasında kanama)
• Mide bulantısı (hastalık hissi)
• Acıyan göğüsler

Diğer olası yan etkiler:

• Ruh halindeki veya cinsel dürtüdeki değişiklikler
• Daha fazla açlık hissi

Son derece nadir yan etkiler:

• Bacaklarda veya akciğerlerde kan pıhtıları (10.000 kadında 2)

• Ertesi gün hapları, kişi korunmasız cinsel ilişkide bulunduğunda (izinli veya izinsiz) veya kullandığı yöntem başarısız olduğunda, hamilelik olasılığını önleme imkanı sağlar. Ertesi gün hapları veya hormonsuz bir rahim içi araç kullanabilirsiniz.
• Dünyanın çoğu kısmında ertesi gün hapları iki haptan oluşurken bazılarında sadece bir haptır. Hem iki hap hem de tek hap eşit şekilde etkilidir.
• Etkinlik: Acil durum hapı seçenekleri çok etkilidir. Bu seçenekleri kullanan 100 bireyden 99’u hamileliği önleyebilecektir. Ancak, cinsel ilişki öncesinde veya sırasında kullanabileceğiniz yöntemler daha fazla avantaj sunmaktadır.
• Yan etkiler: bakır içeren rahim içi araçlarda kanama artışı, kramplar görülebilir; ertesi gün hapları ise mide rahatsızlığı ve kusmaya neden olabilir.
• Kullanım güçlüğü: değişkendir. Bakır içeren rahim içi araçlar bir defa takılır ve yıllarca etkili kalır. Hapların sayısı ve dozu, markaya göre değişmektedir.
• Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlara karşı koruma sağlamaz.

Özet:

Ertesi gün hapları, başlamadan önce hamileliği durdurabilir. (Yani, ertesi gün hapları, düşük hapları ile aynı değildir.) Yaşadığınız yere bağlı olarak farklı ertesi gün hapları arasından seçim yapabilirsiniz. Çoğu türü, korunmasız cinsel ilişki sonrası 5 gün (veya 120 saate) kadar süre içinde alınabilir ve ne kadar kısa sürede alırsanız o kadar etkili olacaktır.

Ertesi gün haplarına örnekler:

Ulipristal asetat içeren haplar: Bu yeni ertesi gün hapı formu, korunmasız cinsel ilişki sonrası 5 güne kadar işe yarayan tek haplık bir dozdur ve diğer ertesi gün haplarının aksine, 5 gün içinde etkinliği azalmayacaktır.

Levonorgestrel-bazlı haplar: Lydia Postpil, Postinor 2, Norpill, Unwanted72, Nowill Pill, Plan B One-Step, Next Choice One Dose, Next Choice, My Way, After Pill, Levonorgestrel. Bunlar, yaşadığınız ülkeye bağlı olarak, reçeteli veya reçetesiz şekilde eczanenizde mevcut olabilir. Ancak çok daha yüksek dozlarda diğer ertesi gün haplarına benzerdirler. Korunmasız cinsel ilişki sonrasında 5 güne kadar yararlı olabilirler ancak etkinliği her geçen gün azalır. Bu yöntemi kullanmak istiyorsanız, korunmasız cinsel ilişki sonrası mümkün olduğunca çabuk kullanmanız gereklidir.

• Geri çekme yöntemi bedavadır ve bir sağlık görevlisine başvurulması gerekmez
• Etkinlik: aşağı yukarı etkilidir. Ancak erkek her defasında geri çekiyorsa. Ortak kullanımda, 100 kişiden sadece 78’i hamileliği önleyebilecektir.
• Yan etkileri: hormonsuzdur, araç içermez, yan etkisi yoktur
• Kullanım güçlüğü: yüksek. Erkeğin her cinsel ilişkide geri çekmesi gereklidir.
• Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlara karşı koruma sağlamaz.

Özet:

Geri çekme, en eski doğum kontrol yöntemlerinden biridir. Çok basittir – erkek boşalmadan önce geri çekilir. Bu yöntem ile, her defasında bunu doğru yapmanız gereklidir.

• Reçete gerektirmez.
• Cinsel ilişkiden 24 saat kadar önce yerleştirebilirsiniz
• Etkinlik: sünger, zaten bir çocuğunuz varsa en etkili yöntem değildir. Ortak kullanımda 100 kişiden sadece 76 ila 88’i hamileliği önleyebilecektir.
• Yan etkileri: biraz tahriş yapabilir
• Kullanım güçlüğü: yüksek. Her cinsel ilişkide yerleştirmeniz gereklidir.
• Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlara karşı koruma sağlamaz.

Özet:

Sünger, beyaz plastik köpükten yuvarlak bir parçadır. Bir tarafında bir çukur, üstünde de naylon bir halka bulunur. 5 cm genişliğindedir ve cinsel ilişkiden önce vajinanıza yerleştirmeniz gereklidir. Serviksinizi bloke ederek spermin rahminize girmesini engeller ve ayrıca sürekli olarak spermisid yayar.

• Bulunması kolaydır, hormon içermez ve reçete gerektirmez
• Etkinlik: spermisid, kendi başına çok iyi değildir. Diğer bir bariyer yöntemi ile kullanıldığında etkilidir. Bu yöntem kullanıldığında sadece 82 bireyden 72’si hamileliği önleyebilecektir.
• Yan etkileri: çoğu kişide herhangi bir problem olmaz ancak siz veya partnerinizde biraz tahriş olabilir.
• Kullanım güçlüğü: yüksek. Her cinsel ilişkide uygulamanız gereklidir.
• Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlara karşı koruma sağlamaz.

Özet:

Spermisid, spermin hareket etmesini engelleyen kimyasallar içerir. Krem, film, köpük, jel veya fitil olabilir. Hangisini seçerseniz seçin, spermin serviksinizden geçerek rahminizi ulaşmasını önlemesi için vajinanızda derine yerleştirmeniz gereklidir.

• Hemen etkilidir, cinsel ilişkiden saatler önce takılabilir ve hormonlarınızı etkilemez
• Etkinlik: diyafram oldukça etkilidir – spermisid ile daha etkilidir. Doğru kullanıldığında, 100 bireyden 99’u hamileliği önleyebilecektir.
• Yan etkiler: çoğu kişi için problem yoktur ancak tahriş veya idrar yolu enfeksiyonları olasıdır.
• Kullanım güçlüğü: yüksek – her cinsel ilişkide yerine takmanız gereklidir. Ancak 24 saate kadar tutabilirsiniz.
• Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlara karşı koruma sağlamaz.

Özet:

Diyafram, silikon denen bir malzemeden yapılan derin olmayan, kubbe şekilli bir araçtır. Diyaframı vajinanıza yerleştirirsiniz. Serviksinizi örter ve spermi rahminizden uzak tutar. Etkili olması için spermisid ile birlikte kullanmanız gereklidir.

• Gelecekte hamile kalmayı istemediğini bilenler için kalıcı bir çözümdür. Erkekler ve kadınlar için mevcuttur.
• Etkinlik: çok etkilidir. 100 bireyden 99’u bu yöntemlerle hamileliği başarılı şekilde önleyecektir.
• Yan etkileri: prosedür sonrası olası ağrı ve rahatsızlık
• Kullanım güçlüğü: düşük. Prosedür bir defa uygulanır ve ardından işlem biter.
• Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlara karşı koruma sağlamaz.

Özet:

Hem erkekler hem de kadınlar kısırlaştırmayı seçebilir. Kadınlar için kısırlaştırma, hamile kalmamanız için yumurta kanallarını kapatan veya bloke eden bir prosedürdür. Erkekler için kısırlaştırmaya vasektomi adı verilir. Erkeğin spermlerini taşıyan kanalları bloke eder. Daha fazlasını öğrenmek için bir sağlık görevlisine danışın ve yaş kısıtlamaları ve bekleme süreleri gibi herhangi bir gereksinim olup olmadığını sorun.

Kısırlaştırma yöntemleri:

Ensizyon. Hem erkekler hem de kadınlar, ensizyonla kısırlaştırma seçeneğine sahiptir. Kadınlar için Laparoskopi, Mini-Laparotomi ve Laparotomi ensizyon (kesik açma) gerektirir. Bu nedenle anestezi de gereklidir. Ameliyat sonrası iyileşmek 2-21 gün sürebilir.

Erkekler için ensizyonlu vasektomi 20 dakika sürer. Sadece lokal anestezi gerektirir. Spermin meniye girememesi için erbezi torbasına bir veya iki kesik atılır. Sperm dışarı çıkamayacağı için kadın da hamile kalamayacaktır.

Ensizyonsuz. Essure, kadınlar için ameliyat veya anestezi içermeyen bir prosedürdür. Vajinadan yumurta kanallarına ulaşılır ve mikro-implantlar yerleştirilir. Bu implantlar, kanalları bloke eden yara dokusu oluşmasına neden olur. “Aynı gün” iyileşme sağlanır ve normal aktivitelere etkisi olmamalıdır. Yara dokusunun oluşması birkaç ay alır ve bu yöntemi etkili kılar.

Erkekler için neştersiz vasektomi yöntemi, tüplerine ulaşan minik bir delik açılmasını içerir. Erkeğin tüpleri ardından bağlanır, dağlanır veya bloke edilir. Herhangi bir yara, dikiş içermez ve bu prosedür, herhangi bir komplikasyon olmadan hızlı iyileşmesi ile bilinir. Erkeğin tüpleri ardından bağlanır, dağlanır veya bloke edilir. Herhangi bir yara, dikiş içermez ve bu prosedür, herhangi bir komplikasyon olmadan hızlı iyileşmesi ile bilinir.

• Prezervatifler (erkek için), HIV dahil cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlara karşı koruma sağlar ve reçete gerektirmez, pahalı değildir hatta bedava da verilmektedir ve alması kolaydır.
• Etkinlik: Doğru kullanıldığında, 100 kişiden 98’i hamile kalmayacaktır. Ancak çoğu insan prezervatifi doğru kullanmamaktadır – bu durumda, bu yöntemi kullanan 100 kişiden ancak 82’si hamilelikten korunacaktır.
• Yan etkileri: genellikle yoktur. Tabi lateks veya spermiside karşı alerjiniz yoksa.
• Kullanım güçlüğü: yüksek. Her cinsel ilişkide yeni bir tane kullanmanız gereklidir.

Özet:

Prezervatifler – kondom olarak da bilinir – hamileliği önlemek ve cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlara karşı koruma sağlamak için kullanılan en popüler yöntemlerden biridir. Sadece penise geçirilir. Prezervatifler (erkek için), spermi prezervatifin içinde ve vajina, anüs veya ağzın dışında tutarak cinsel yolla bulaşan enfeksiyon riskini azaltır. (Ayrıca vajina veya anüse giren kadın prezervatifleri mevcuttur.) Prezervatifler (erkek için) yüzlerde şekil ve boyuttadır. Ayrıca kayganlaştırıcılı ve kayganlaştırıcısız olarak satın alabilirsiniz.

Prezervatif türleri (erkek için):

Spermisid. Bu prezervatifler, spermleri öldüren bir kimyasal içeren kayganlaştırıcı ile temin edilir. Oral veya anal seks için tavsiye edilmez.

Spermisidsiz. Siz veya partneriniz spermiside karşı hassassanız, spermisid içermeyen Prezervatif alın. Prezervatiflerin çok az yan etkisi vardır. Bu türün daha da azdır.

Lateks. Lateks prezervatifler %800’e kadar esneyebilir. Bunlar en yaygın olan prezervatiflerdir. Ancak yağ-bazlı kayganlaştırıcılar ile birlikte kullanılmaması gereklidir. Yağ-bazlı kayganlaştırıcılar, prezervatifin patlamasına veya kaymasına neden olabilir ve bu da hamilelik veya cinsel yolla bulaşan enfeksiyon riskini artırır.

Latekssiz. Lateks veya benzeri yağ-bazlı kayganlaştırıcıya alerjiniz varsa, latekssiz prezervatif alınız. Genellikle poliüretan, diğer sentetik ileri teknoloji materyalleri veya doğal kuzu derisinden yapılırlar.

• Uygulanması kolaydır
• Bir defada bir ay boyunca hamile kalmanızı önler
• Etkinlik: Halka, çoğu insanın kullandığı şekliyle oldukça etkilidir. Muntazam kullanıldığında, 100 kadından 99’unda hamilelik önlenecektir.
• Yan etkileri: en yaygın etkiler, düzensiz kanama, göğüslerde ağrı veya bulantıdır. Bunlar ayrıca genellikle geçicidir.
• Kullanım güçlüğü: Halkayı takın. 3 hafta bekleyin. Halkayı çıkarın. 1 hafta bekleyin. Tekrarlayın.
• Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlara karşı koruma sağlamaz.

Özet:

Halka, vajinanızda kalan küçük, bükülebilir bir parçadır. Bir defada üç hafta boyunca takılı kalır ve dördüncü haftada çıkarırsınız. Halka, enjeksiyon gibi iki şekilde hamileliği önler. Yumurtalıkların yumurta üretmesini engelleyen hormonlar yayar ve spermin başta yumurtaya ulaşmasını engellemek için servikal mukusunuzu kalınlaştırır.